XY-Wing – Twee paden schrappen hetzelfde cijfer
Klassiek & kubus
Deze techniek werkt zowel op één 9×9-raster als op de kubus. De hintfunctie in de app kent deze techniek en legt haar uit.
Kernregel: Wanneer beide opties van een scharniervakje (Pivot) hetzelfde cijfer in één van twee vleugelvakjes (Wings) dwingen, schrap je dat cijfer uit elk vakje dat beide vleugels ziet.
Een XY-Wing wordt ook vaak een Y-Wing genoemd. Begin bij een vakje met precies twee kandidaten, bijvoorbeeld {2, 5} — dit is het scharnierpunt (Engels: Pivot) P. Zoek twee andere vakjes die P zien, het ene met precies {2, 8} en het andere met precies {5, 8}. Dat zijn de vleugels (Engels: Wings of Pincers) A en B, en ze delen allebei hetzelfde derde cijfer, hier 8.
Loop beide mogelijkheden voor P na: in beide gevallen moet één van de twee vleugels 8 worden. Elk doelvakje T dat beide vleugels ziet, kan dus nooit een 8 bevatten.
Zo lees je deze pagina
Een kandidaat is een cijfer dat nog in een leeg vakje past nadat je elk vlak hebt gecontroleerd waarbij dat vakje hoort. Controleer voor een randvakje beide vlakken en voor een hoekvakje alle drie. In de app houd je kandidaten bij als potloodnotities. {2, 7} betekent dat alleen 2 of 7 hier nog kan staan.
Rij 4, Kolom 7 is het vakje in rij 4, kolom 7 van het getoonde vlak: 4 omlaag, 7 naar rechts. Rijen tel je vanaf boven en kolommen vanaf links, beginnend bij 1. Dezelfde pijlen staan in de hoek van elk diagram: ↓ boven de rijnummers, → vóór de kolomnummers.
Twee vakjes zien elkaar wanneer ze in dezelfde rij, dezelfde kolom of hetzelfde 3×3-blok staan. Op de kubus geldt dat op elk vlak waarbij de vakjes horen.
Elk diagram toont een volledige puzzel. De potloodnotities kloppen altijd met de cijfers die al op het bord staan.
- Grijze cijfers staan al in de puzzel. Ze laten zien waar de notities vandaan komen.
- Oranje: de rij, kolom of het blok dat je bekijkt. Cijfers daarbinnen zijn donker.
- Groen: de cijfers of kandidaten die de stap mogelijk maken.
- Rood doorgestreept: een kandidaat die je kunt schrappen. Een rood × betekent dat dit vakje afvalt.
- Geel: een vakje waarvan het cijfer nu vaststaat.
- Een petrolkleurige lijn langs de rand markeert de gedeelde rand tussen twee vlakken.
- Kleine cijfers zijn potloodnotities. Net als in de app heeft elk cijfer een vaste plek: 1 linksboven tot en met 9 rechtsonder.
- Wanneer een stap om één cijfer draait, toont het diagram alleen de notities van dat cijfer op elke plek waar het past, net als de cijfermarkering in de app.
- Een kader markeert het vakje waar de vraag om draait.
- Letters benoemen vakjes uit de tekst. E is altijd een hoekvakje en K is altijd een randvakje.
- Een groene cirkel om een cijfer wijst het cijfer aan dat de stap afdwingt.
- Bij hoektechnieken zijn de drie vlakken uitgevouwen. Een stippellijn verbindt de rand die in de platte weergave uit elkaar is gevouwen.
Voorbeeld
- Groen: het gedeelde cijfer van beide vleugels.
- Rood doorgestreept: de kandidaat die je in het doelvakje kunt schrappen.
- Grijze cijfers staan al in de puzzel.
Scharnierpunt P op Rij 4, Kolom 4 heeft {2, 5}. Vleugel A op Rij 4, Kolom 8 heeft {2, 8} en vleugel B op Rij 7, Kolom 4 heeft {5, 8}. Bekijk nu doelvakje T op Rij 7, Kolom 8 met kandidaten {1, 8, 9}.
- Is P gelijk aan 2, dan kan A in dezelfde rij geen 2 zijn, zodat A wel 8 moet worden.
- Is P gelijk aan 5, dan kan B in dezelfde kolom geen 5 zijn, zodat B wel 8 moet worden.
T ziet A in zijn kolom en B in zijn rij. In beide gevallen vervalt 8 in T en blijven 1 en 9 over.
Zo herken je het
- Zoek een vakje met precies twee kandidaten als mogelijk scharnierpunt (Pivot).
- Zoek twee andere vakjes met twee kandidaten die het scharnierpunt zien en elk één van zijn cijfers delen.
- Delen beide vleugels hetzelfde derde cijfer, schrap dat cijfer dan uit elk vakje dat beide vleugels ziet.
Oefening
Probeer dezelfde redenering over de gedeelde rand tussen het voorvlak en het rechtervlak, waarbij we de randvakjes vanaf boven tellen:
- P: vijfde randvakje met
{3, 7}. - A: op het voorvlak direct links van P, met
{3, 9}. - B: op het rechtervlak één rij lager, direct rechts van de rand, met
{7, 9}. - T: vierde randvakje direct boven P, met
{1, 6, 9}.
P en T horen bij beide middelste randblokken, op het voorvlak en op het rechtervlak. Wat kun je in T schrappen?
Oplossing tonen
Schrap de 9 uit T. Is P gelijk aan 3, dan moet A in het voorblok 9 zijn. Is P gelijk aan 7, dan moet B in het rechterblok 9 zijn. Omdat T bij beide blokken hoort, kan het in geen van beide gevallen 9 bevatten, zodat 1 en 6 overblijven.
Vakjes met twee kandidaten zijn ook het vertrekpunt voor een naakte subset (Naked Subset), terwijl een X-Wing één cijfer vastlegt in een rechthoek over rijen en kolommen.